Norweski lodowiec Bøyabreen…

to potężny lodowy jęzor spływający z gór wprost do szmaragdowych wód
jeziora Brevatnet. Ten przyrodniczy skarb znajduje się w gminie Sogndal w okręgu
Vestland w Norwegii w otoczeniu dzikiej scenerii z niesamowitą paletą barw,
pośród szczytów górskich, które stanowią tło dla malowniczego jeziora. 

I choć jest to jeden z najbardziej dostępnych jęzorów lodowcowych, gdyż pobliski
punkt widokowy znajdujący się nieopodal parkingu oferuje przyjezdnym wspaniałą
perspektywę, to w okolicy dostępne są również inne – dłuższe i bardziej
wymagające szlaki turystyczne dla chętnych na piesze wędrówki.

Bøyabreen jest jedną z odnóg lodowca Jostedalsbreen, który jest największym
lodowcem w kontynentalnej Europie. Lodowiec objęty jest ochroną w ramach parku
narodowego, założonego w 1991 roku. Istnienie Jostedalsbreen, mimo niesprzyjających
(dodatnich) temperatur, umożliwiają stałe i obfite opady śniegu. Jednak części lodowca
leżące niżej, narażone są na postępujące topnienie. Podobnie jak wiele innych lodowców
na świecie w wyniku globalnego ocieplenia, lodowiec gwałtownie się kurczy.

Lodowiec wykazuje wyraźne wzory erozji, w których kawałki lodu ciągle odłamują się
i pojawiają nowe kształty. Tak aktywne zmiany zachodzą tu przez cały rok, dzięki czemu
każda wizyta jest inna od poprzedniej. Obecny lodowiec u podnóża skały, to stosunkowo
niewielki skrawek lodu i śniegu. Setki metrów gołej skały oddzielają go od lodospadu,
co utrudnia wyobrażenie sobie, że obie części niegdyś stykały się. Na dowód
zamieszczam dla porównania zdjęcia, które doskonale dokumentują
zmiany, jakie zaszły na przestrzeni niespełna 100 lat.

Lodowiec Bøyabreen w ok. 1930 i 2023
Źródło 1930: Atelier K. Knudsen, Biblioteka Uniwersytetu w Bergen ubb-kk-pk-2884

Norweskie lodowce stanowią unikat na skalę światową i cieszą się niesłabnącą
popularnością wśród turystów. Nic dziwnego, skoro niedługo mogą zniknąć...
Nazywa się je topniejącym pięknem, ponieważ w związku z ocieplającym się
klimatem ich zamarznięte jęzory z roku na rok coraz bardziej się kurczą.
Ten fakt skłania do refleksji, bo topnienie lodowców w skali globalnej
to nieodwracalne skutki dla środowiska, ludzi i gospodarki:

·        podnoszenie się poziomu mórz i oceanów

·        zaburzenia klimatu (zmiany w prądach oceanicznych
i wzrost temperatury wody wzmagają huragany, cyklony i susze)

·        wzrost zagrożenia wulkanicznego (uwolnienie nacisku na skorupę
ziemską może wywołać aktywność wulkaniczną np. w Patagonii)

·        katastrofy naturalne (nagłe powodzie z jezior lodowcowych, potężne
osuwiska ziemi, niszczycielskie lawiny błotne, destabilizacja zboczy górskich)

·        utrata bioróżnorodności (renifery tracą swoje główne pożywienie, ponieważ
porosty zanikają w ocieplającym się środowisku i zastępowane są przez rośliny
wyższego rzędu; gatunki arktyczne: niedźwiedzie polarne, morsy, pingwiny tracą
swoje siedliska, a zmiana zasolenia i temperatury wód wpływa na życie morskie)

·        zaburzenia w zasobach słodkiej wody (zmniejszenie się zapasów wody pitnej
w regionach zależnych od lodowców, szczególnie Azja i Ameryka Południowa)

·        zagrożenia epidemiologiczne: (uwięzione w lodzie bakterie oraz wirusy wraz
z topnieniem mogą zostać uwolnione m. in. lokalna epidemia wąglika na Syberii
 w 2016 r.; ponadto w topniejącej powierzchni wiecznej zmarzliny wykryto
wirusy wywołujące grypę hiszpankę i bakterie powodujące dżumę)

·        straty ekonomiczne (koszty zniszczeń infrastruktury, w tym
turystyki zimowej, rybołówstwa, rolnictwa, gospodarki)

·        masowe migracje (mieszkańcy terenów
zalewowych będą zmuszeni do przesiedleń).

Proces topnienia lodowców osiągnął już punkty krytyczne
i będzie kontynuowany niezależnie od przyszłych działań klimatycznych.
Nawet przy znacznym ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych do środowiska,
ponad jedna trzecia pozostałych na świecie lodowców stopi się przed rokiem 2100.
Tak twierdzą naukowcy, a aktualny wygląd m. in. norweskiego lodowca Bøyabreen, nie
pozostawia już chyba żadnych złudzeń. I jeszcze łyk wiedzy. Otóż lodowce, a wśród nich
także kopulaste czapy lodowe, to większe lub mniejsze masy lodu, które powstały z tak
grubych pokładów wieloletniego śniegu, że aż deformują się pod własnym ciężarem
i powoli spływają w dół górskich stoków i dolin. Nie należy więc lodowców mylić
ani z lodem pływającym (np. kra lodu morskiego lub góry lodowe), ani z lodem
podziemnym (wieloletnia zmarzlina). Na koniec ciekawostka z naszych
rodzimych zakątków, gdyż górski lód jest wybitnym rzeźbiarzem
powierzchni ziemi. Moje ukochane Tatry są jego dziełem 💘
Pozdrawiam serdecznie i świątecznie…
Anita